فرافکنی چیست و انواع آن کدام است ؟ به همراه مثال

فرافکنی چیست ؟

تعریف فرافکنی به زبان ساده ، شاید تا به حال این اتفاق را تجریه  کرده باشید كه حس خوبی نسبت به فردی، مثلا یکی از همکارانتان ندارید و بعد تصميم بگيريد كه از این به بعد با او مواجه نشده و حتی الامکان محیط را ترک کنید و دليل تان هم اين باشد كه آن همکارحس خوبی به شما نمی دهد؟ اين نوع دليل تراشی را در روان شناسی، فرافكنی می گویند.

بنابراین، فرافکنی (projection) یک نوع مکانیسم دفاعی است که در آن برای کاهش اضطراب مان، هر گونه احساس، ویژگی یا صفت بد که در درون مان هست را به دیگران نسبت می دهیم. به عبارت دیگر فرافکنی پدیده ای روانی، فراگیر و اجتناب ناپذیر است و زمانی رخ می دهد، که ما یک سری از خصوصیات را که در وجودمان هست (اما آنها را دوست داریم و ی انداریم )، به دیگران نسبت می دهیم و به عبارت دیگر آن را به بیرون پرتاب می کنیم. در حقیقت مترادف فرافکنی ، فرافِکنی یا فرازافکنی یا سوی‌افکنی است که به معنی همان فرافکنی است.

فرافکنی در روان شناسی

همانطور که متوجه شدید، فرافکنی یک پدیده غیر قابل اجتناب است و به معنی نسبت دادن ناخودآگاه احساسات ، انگیزه ها ، ویژگی های غیرقابل پذیرش خودمان ، به دیگران. این موضوع در روانشناسی تحلیلی یونگ بسیار پرکاربرد دارد. معنی لغو فرافکنی ، پرتاب کردن رو به بیرون یا رو به جلو است. (اگر به دنبال روانشناس خوب در کرج هستید کلیک کنید.)

نقطه مقابل فرافکنی

نقطه ی مقابل فرافکنی ،درون فکنی است، که در آن فرد احساسات و امیال و افکار نامطلوب را به دیگران نسبت میدهد. مثلا شما از فردی خوشتان نمی آید اما تصور میکنید که او از شما خوشش نمی آید.

انواع فرافکنی در روانشناسی

فرافکنی انواع مختلفی دارد که هر کدام ویژگی های خاص خود را دارند ، ما در زیر به سه نوع از انواع فرافکنی اشاره کردیم :

فرافکنی نوروتیک

این نوع از فرافکنی همان نسبت دادن ناهشیار یا ناخودآگاه احساسات، انگیزه و ویژگی‌های غیرقابل پذیرش در خود، به دیگران است!

فرافکنی تکمیل‌کننده

در این نوع فرافکنی، شما فکر میکنید دیگران شبیه به شما فکر میکنند مثلا شما نمیدانید اطرافیان شما رنگ های اطراف خود را مانند شما میبینند و یا خیر. اما برداشت شما این است که درک آن ها از رنگ ها شبیه شماست. مثال دیگر درباره این نوع فرافکنی این است که شما با شنیدن خبر حیوان آزاری، با خود فکر می‌کنید چطور ممکن است کسانی به آزار و اذیت حیوانات روی بیاورند؟

فرافکنی تعارفی

در این نوع فرافکنی فرد تصور می‌کند که میزان توانایی دیگران هم درست مانند اوست. مثلا یک نوازنده حرفه‌ای نسبت به شاگردان خود این تصور را دارد که آن‌ها هم به خوبی او می‌نوازند.

فرافکنی فرویدی

فروید ، اولین کسی بود که واژه ی فرافکنی را استفاده کرد. او فرافکنی را از میان برداشتن چیزی از درون روان و نسبت دادن آن به شخص یا موضوع در جهان خارج بود. مثلا کسی که خشم خود را فرافکنی میکند ، گمان میکند که این دیگری است که خشمگین است و نه او. او ریشه این موضوع را در دوران نوزادی میداند. نوزاد تمایل دارد چیزهای لذت‌بخش را به درون ببرد و در خیال خود از طریق تف کردن و استفراغ کردن و ادرار کردن و مدفوع کردن از شر چیزهای بد خلاص شود.

فروید این فانتزی را فرافکنی نامید. فرافکنی مکانیسمی است که روان ما به کار میگیرد تا ما را در برابر اضطراب های ناشی از افکار و احساسات غیرقابل قبول محافظت کند. فرافکنی به شکل ناخودآگاه انجام می‌شود و تا زمانی که به احساسات سرکوب شده آگاه نشویم ، نمیتوانیم تا چه اندازه و به چه تعداد آنها را بر روی دیگران فرافکنی می‌کنیم. شما میتوانید از دوره خودشناسی برای رسیدن به این آگاهی استفاده کنید.

فرافکنی از نظر یونگ

همانطور که در بالا گفتیم، در فرافکنی انسان ها حقارت های شخصی و اخلاقی و کمبود هایشان را در فرد دیگری منعکس میکنند.

فرافکنی از نظر پروفسور یونگ : به عقیده یونگ، اگر این انعکاس ها و فرافکنی ها پنهان باقی بمانند، عامل ایجاد انعکاس ها و فرافکنی ها (کهن الگوی سایه) آزاد شده و دست به هر کاری میزند. کهن الگوی سایه، متوجه قدرتش می شود، و ویژگی های خودش را رو میکند.

این فرافکنی ها مثل پیله ای است که به دور ” من ” خود میپیچد و طور مداوم این پیله بزرگ و بزرگ تر میشود تا جایی که پرده ای قوی بین «من» و جهان واقعی میکشد. این پیله و پرده ضخیم، با جدا کردن فرد از جهان واقعی، توهم زا است و میتواند به فرد آسیب بزند. زمانی که یک شخص فرافکنی میکند، انرژی دورنی اش را به بیرون میفرستد. برای اطلاعات بیشتر و پاسخ به سوال یونگ کیست کلیک کنید.

مثال برای فرافکنی

یک مرد ممکن است جنبه احساسی اش را به همسرش واگذار کند و از دستش راحت شود. زمانی که با مشکل احساسی با فرزندانش برخورد،خود را کنار میکشد و اجازه میدهد همسرش این مشکل را حل کند. از دیگر نیروهایی که یک مرد میتواند روی همسرش فرافکنی کند، نیروی جنسی است. شاید معنویت را روی همسرش فرافکنی کند که در این صورت همسرش احساس میکند بیش از اندازه منزه و پاک است. آن ها ممکن است ضعف ها ، لیاقت ، جادو و نیرو و… را روی یک زن فرافکنی کند.

در بالا مثال برای فرافکنی مرد گفتیم. اما زنان هم میتوانند همین حالت را داشته باشند آن ها میتوانند قهرمان درون را روی شوهرشات فرافکنی کنند، که اینگونه شوهرش بیش از اندازه شریف و مسؤولیت پذیر خواهد بود. یک زن میتواند حس بازیگوشی اش را نیز فرافکنی کند که اینگوونه همسرش بازیگوش می ماند. همچینین میتواند حس فرمانروایی ، غول درون، معنویت و یا… را روی همسرش فرافکنی کند.

محتوا پیشنهادی : برای اطلاعات بیشتر راجع به آرکیتایپ زنان کلیک کنید.

فرافکنی از نظر رابرت بلای

رابرت بلای برای توصیف مفهوم فرافکنی و کهن الگوی «سایه» از استعاره ی کوله بار استفاده می کند. کوله باری که از سال های نخستین زندگی همراه ماست. کوله باری که تمام چیزهایی که خودمان دوست نداشته‌ایم یا پدر و مادرمان آن ها را برای یک پسر یا دختر خوب مناسب نمی دانسته اند دورن آن انداخته ایم.

کتاب اسرار سایه : گاهی اوقات هم جامعه چنین چیزی را به ما تحمیل کرده است که برخی خصوصیات خودمان را درون این کوله بار بیندازیم. هر بخش از شخصیت مان که آن را دوست نداشته باشیم، به دشمن مان تبدیل خواهد شد. این بخش از شخصیت مان به جایی دور دست می رود و شورشی را بر علیه ما آغاز می کند. به عقیده رابرت بلای بسیاری از مشکلاتی که پادشاهان در داستان های شکسپیر دارند از همین دست هستند.

رابرت بلای مفهوم فرافکنی و «سایه» را با استعاره پروژکتور های سینمایی هم به خوبی بیان می کند، او می نویسد:

فرض کنید «سایه» مان را کوچک کرده ایم و در قوطی نگه داری فیلم گذاشته ایم و بعد آن را از طریق یک پروژکتور روی پرده انداخته ایم آنچه که مشاهده می کنیم همان چیزهایی است که سال ها در کوله بارمان پنهان کرده ایم. خشمی که بیست سال در یک قوطی حبس بوده است می تواند در طول یک شب روی صورت همسر شخص دیده شود.

رابرت بلای در باره ی فرافکنی «سایه» می گوید زمانی می توانیم مشاهده کنیم چه چیزی را درون کوله بارمان گذاشته ایم که آن را فرافکنی کنیم.
(سایه بخشی از وجود شماست که از آن دوری می کنید. برای اطلاعات بیشتر میتوانید دوره سایه را مشاهده کنید) این فرافکنی ها می تواند بین افراد مختلف هم اتفاق بیافتد.

رابرت الکس جانسون در کتاب طلای درون می گوید:

می توانیم سایه ی خود را هم فرافکنی کنیم، پدری که در مراسم ازدواج دخترش حس فرامانروایی بر دخترش را به دامادش می بخشد.

رابرت جانسون معتقد است این فرافکنی ها در طول حیات اتفاق می افتند و جایی در زندگی باید این کوله بار را باز کرد به قول خودش: ( همیشه برای آنچه می خواهی فریاد بزن.) رابرت جانسون ،در مصاحبه ای با ویلیام بوث و در پاسخ به سوال آدمی کجا می تواند سایه و فرافکنی خودرا بیابد ،می گوید:‌ دقت کردن به اینکه از چه کسی بدتان می آید یکی از راه های توجه به سایه و فرافکنی است،دقت به اینکه چه چیزی را دوست دارید یا از چه چیزهایی نفرت دارید هم می تواند به شما کمک کند.

محتوا پیشنهادی : برای اطلاعات بیشتر راجع به آرکیتایپ مردان کلیک کنید.

چرا آدم ها دوست دارند فرافكنی كنند؟

چرا فرافکنی را دوست داریم ؟! اعتراف کردن به صفات و ویژگی های منفی کار سختی است به همین خاطر تلاش میکنیم آن را به شخص مقابل نسبت دهیم تا بتوانیم از کاهش اعتماد بنفس جلوگیری کنیم و اضطرابمان را کاهش دهیم. در نهايت بايد گفت نسبت دادن ويژگی های منفی به شخص مقايل خيلی راحت تر از رو به رو شدن با ويژگی های درون مان مي باشد.

منابع:

۱- کتاب : اسرار سایه / نویسنده: رابرت بلای / مترجم: فرشید قهرمانی / ناشر: بنیاد فرهنگ زندگی

۲-کتاب : طلای درون / مترجم : سیمین موحد / ناشر: بنیادرفرهنگ زندگی